موقعيت شغلي مهندسی مرتع وابخیزداری در ايران :

 

 شرط اول حيات اقتصادي ـ سياسي هر كشور، ‌استقلال و وجود نيروي انساني متعهد، متفكر و كاردان است. زيرا نيروي انساني لايق و كاردان مي‌تواند با استفاده از قدرت تصميم‌گيري و استقلال و برنامه‌ريزي خوب دولت، از عامل دوم؛ يعني منابع سرشار خدادادي از قبيل آب، خاك، جنگل، مرتع براي بهبود زندگي و رفاه مردم و جامعه بهره‌برداري كند. به عبارت ديگر تعادل اين دو عامل، شرط مطلوب و اساسي بهره‌وري بهينه  و تداوم حيات يك جامعه است.

كارشناسان منابع طبيعي نقش مهمي در ايجاد تعادل بين اين دو عامل دارند. زيرا از يك سو، عامل مهمي در حفظ و گسترش منابع طبيعي هستند و از سوي ديگر، نحوة استفاده و بهره‌برداري بهينه از اين منابع را مي‌دانند.هدف تربيت افرادي است كه بتوانند در زمينه مراتع وچراگاههاي طبيعي برنامه ريزي كنند، در اصلاح و احيا و بهره برداري اصولي از آنها نظارت كرده وطرف مشورت قرار گيرند، در جلوگيري از فرسايش آبي و فرسايش بادي و بيابان زدايي ارائه طريق و طراحي كنند، مديريت حوزه هاي آبخيز سدها را بپذيرند وبراي برنامه هاي حفاظت از آب و خاك تجربه كافي كسب نمايند. داوطلبان با توجه به ويژگي خاص رشته بايد از تندرستي كامل و روحيه قوي برخوردارباشند و همچنين در زمينه هاي اكولوژي، علوم زميني، آمار و رياضيات قوي باشند.

 براي مثال، فارغ‌التحصيلان گرايش مرتع و آبخيزداري مي‌توانند با برنامه‌ريزي‌هاي صحيح و نظارت بر حسن اجراي آنها و آموزش به منظور اصلاح و توسعه مراتع، جلوگيري از فرسايش آب و خاك و پر شدن مخازن سدها و تثبيت شن‌هاي روان، نقش بسيار مهمي در حفظ و گسترش منابع طبيعي از قبيل مرتع، آب و خاك داشته باشند.

در كل فارغ‌التحصيل توانمند اين رشته، فرصت‌هاي شغلي مناسبي در شركت‌هاي دولتي، خصوصي و نيمه‌خصوصي مرتبط با وزارت نيرو، وزارت جهاد كشاورزي، مؤسسه تحقيقات مرتع، مؤسسه تحقيقات خاك و حفاظت آبخيزداري، سازمان جنگل‌ها و شركت‌هاي مشاورة منابع طبيعي دارد.                                                 همچنین امكان ادامه تحصيل تا سطح كارشناسي ارشد بيابانزدايي و دكتري مرتعداري در كشور فراهم است

توانایی های لازم برای دانشجوی رشته مهندسی مرتع وابخیز داری:

  آيا مي‌شود پرنده‌ها را از روي كتاب شناخت يا با حيات‌وحش در فضاي دانشكده آشنا شد؟ بدون شك، چنين چيزي امكان‌پذير نيست. زيرا بوم‌شناسي به معناي خانه‌شناسي است؛ يعني بايستي به درون طبيعت رفت و از نزديك با اصول حاكم بر آن آشنا شد و معضلات و مشكلات زيست‌محيطي را در خود طبيعت شناخت و سپس در صدد ارائه راه حل برآمد. به همين دليل دانشجوي منابع طبيعي بايد به طبيعت علاقه‌مند باشد و با صبر و حوصله و تلاش و كوشش بسيار، رمز و راز حيات را از طبيعت بياموزد.علاقه و عشق به طبيعت و محيط‌زيست لازمة اين رشته است؛ زيرا بدون عشق نمي‌توان هفته‌ها در صحرا، جنگل، دشت يا تالاب براي بررسي رفتار يك حيوان يا پيدا كردن يك گونة خاص حيواني يا گياهي حضور داشت و بعضاً شرايط نامساعد جوي يا حشرات موذي مثل ساس، كنه، عقرب و ... را تحمل كرد.همچنين دانشجوي منابع طبيعي بايد از هوش و خلاقيت سرشاري برخوردار باشد تا بتواند مشكلات محيط‌زيست را به خوبي و به درستي ببيند و راه حلي براي آن مشكل بيابد. چون مشكلات زيست‌محيطي صبر نمي‌كنند تا ما هر زمان كه دلمان خواست به فكر چاره‌انديشي بيفتيم و امكان دارد يك مشكل در زماني كوتاه به يك فاجعه تبديل شود. در مورد توانمندي‌هاي لازم براي هر گرايش نيز بايد گفت كه دانشجوي محيط‌زيست بايد در زمينة صنعت، فرهنگ، سياست و اقتصاد اطلاعات عمومي خوبي داشته باشد و بتواند درباره مسائل ياد شده ابراز عقيده كند. زيرا محيط‌زيست به دانشجوياني كه دروس را حفظ كنند،‌ نيازي ندارد. بلكه دانشجوياني بايد وارد اين رشته شوند كه براي مشكلات زيست‌محيطي پروژه و طرح ارائه داده و خود مجري طرح‌هايشان باشند. در گرايش مرتع و آبخيزداري نيز چون داراي دو جنبه مرتع و آبخيزداري است، دانشجوياني با علايق و توانمندي‌هاي متفاوت مي‌توانند جذب آن شوند.براي مثال، ما در اصلاح يك منطقه هم مي‌توانيم روي پوشش گياهي و هم روي مسائل فيزيكي، مثل ايجاد سدبندهاي كوچك بر روي آبراهه‌ها تأكيد داشته باشيم. در اين ميان، آنچه با پوشش گياهي ارتباط دارد به مرتع باز مي‌گردد و آبخيزداري بيشتر به مسائل آب و مسائل مكانيكي مثل سد، ارتباط دارد. از همين‌رو، دانشجوياني كه پس از فارغ‌التحصيلي مي‌خواهند در زمينه آبخيزداري فعاليت كنند، بايد در دروس فني مثل رياضي و فيزيك قوي‌تر باشند. بخش مرتع اين رشته نيز بيشتر به محيط‌زيست، شناخت گياهان مختلف و شناخت اكولوژي مرتبط مي‌شود.                                                                

امروز روز شروع وبلاگمه امیدوارم همه خوششون بیاد....

.

.

.

.

دلم میخواهد  شعرهایم در آینه ها جنگلها و در باغستانهای بزرگ تکثیر شود.دلم می خواهد ار تمام کلماتم گل سرخی بروید و نیلوفری که تا ماه قد بکشد.

اگر میخواهی  می توانی صدای قلبم را در شعرهایم...در کاشی های آبی و در شاخه های بی برگ بشنوی.من سالها همنشین حرف و صوت و کلمه بوده ام تا بگویم هیچ کجای جهان زیباتر از چشمان تو نیست.

اگر چه هیچگاه شاخه گلی به دستت نداده ام ودر خیابان سبز زندگی دوشادوش تو قدم نزده ام...تمام گلها را به خاطر شباهتی که به عطر تو دارند ستوده ام.

من هرگز رودخانه ای را که عاشقانه به طرف تو می آید گل آلود نکرده ام وپرندگانی را که در گیسوان تو لانه دارند نادیده نگرفته ام.

دلم می خواهد نفسهایم آنقدر ادامه پیدا کند که دست فرشته ها را در دست بگیرم وبا آنها به خانه تو بیایم.آنگاه از تو بخواهم که نام مرا از صفحه آخر دفترچه خاطراتت پاک نکنی.

گاهی حرفهایم میان حروف درهم الفبا گم میشود و هر چه گنار پنجره منتظر می مانم شعری قدم به اتاقم نمی گذارد.

نمی دانم بهشت کی و از کجا شروع شده است...اما حتم دارم که تو آخرین ایستگاه بهشتی و چشم هر کس به تو بیفتد شبیه کودکیهای ماه میشود.

 

حق مسلم

انرژی هسته ای حق ماست نه شمایی  که برسرمردم  بی گناه بمب اتمی میریزید                                                                                          

Eshgh shoghe marge fakhteyist

baraye residan be del bakhte ash

eltemase derakhtist be abe job

eshgh lezzate nahan ast

enshaye tano ravan ast

zabane cheshm asto divanegiye aghl

rosvayiye ghalbast

tan be tan jang ast

amade gosh be zang ast

hezar rang ast

kheili zerang ast

eshgh jorato divanegist

jange sard asto degar hich

 

سيستم هاي جمع آوري آب باران شامل مراحل گوناگون حمل كردن    

 آب باران توسط لوله ها يا لوله هاي فاظلاب ها ، تصفيه را در بر مي گيرد

 و ذخيره سازي در مخزن براي استفاده مجدد و شارژ مخزن .

مولفه هاي عادي سيستم هاي جمع آوري آب باران در اين بخش مراحل

 مختلف شناسانده شده اند .

 

1.آبگير:يك سيستم جمع آوري آب مولفه هايي از سيستمهاي جمع آوري آب باران\

 

سطحي است كه مستقيما بارندگي و آب را دريافت مي كنند . آن يك منطقه فر ض شده مانند حياط در يك ساختمان يا يك منطقه شبيه چمن مي تواند باشد.يك سقف از بتون تقويت شده آر سي سي يابرگه هاي آهن گالوانيزه براي جمع آوري آب باران كاربرد دارند.

2.توري زمخت:

توري زمخت در سقف براي كنترل و جمع آوري بازماندهها را كنترل مي كند.

3.ناودانها:

ناودانها به كانالهاي و تمام اطراف لبه ي يك سقف شيب در كه آب باران به مخزن ذخيره سازي هدايت مي شوند جمع مي كند.ناودانها ميتوانند به شكل مستطيل استفاده شده و ساخته شوند.

                     . مواد در دسترس براي جمع آوري آب شامل آهن گالوانيره به ابعاد 20در 22 به اشكال لارم تا شده اند.

                    . لوله هاي ناقص به وسيله ي پي وي سي بدون وقفه آماده مي شوند و لوله ها را به شكل كانالي براي جمع آوري آب مبدل مي كنند .

                    . به طور قائم از نصف بريده مي شود .

اندازه ناودان طبق جريان آب در بيشترين بارندگي تعيين مي شود و عاقلانست كه آنها را تا 10 تا 15 در صد گشاد تر بسازند نياز ناودانها پشتيباني بشود و در صورت بارندگي زياد فشار زيادي متحمل نشوند و باعث افتادن آنها بشود و راه ناودانها در هنگام ساختن خانه مشخص شده است و آن ممكن است كه آهن يا الوار بر روي ديوارها تثبيت كند زمانيكه لبه ي بام گسترده شود.

4.لوله:

مسيرهاي خط لوله يا لوله هاي فاظلاب ها هستند كه آب باران راجمع آوري مي كنند و از پشت بامها به محل ديگر انتقال مي دهند .مسير ها از موادي شبيه آهن گالوانيزه ،جي آي ،پي وي سي كه معمولا در دسترس هستند ساخته مي شوند.

مورد زير يك ايده براي قطر لوله براي زهكشي بارندگي از پشت بام را مي دهد.اندازه بارندگي با قطر لوله رابطه مستقيم دارد .

 

 

Diameter Of pipe (mm)	Average rate of rainfall in mm/h
	50	75	100	125	150	200
50	13.4	8.9	6.6	5.3	4.4	3.3

ادامه نوشته

برج میلاد

تصاویر ماهواره ای

مشاهده انيميشن

مقا یسه اجمالی عکس های هوایی و تصاویر ماهواره های

اگرداده هاي ماهواره اي را با عكسهاي هوائي مقايسه نمائيم پي به حجم عظيم اين اطلاعات خواهيم برد
الف ـ عكسهاي هوائي در اغلب كشور ها از جمله ايران در فواصل زماني طولاني وصرف وقت زيادي تهيه مي شوند، به عنوان مثال در ايران دو دوره پوشش سراسري عكسبر داري هوائي انجام گرفته است كه يك بار سال 1334 (ه.ش.) و دوره دوم حدود 40 سال بعد بوده است، در حاليــكه ماهواره هـا از  هر 15 دقيقه (ماهـواره GEOES)، هر 2 روز (ماهـواره (ASTER،  هر 16 روز (ماهواره لندست) تا 6 ماه (ماهواره اروپايي ERS)،  پوشش كاملي از سطح زمين را با تنوعي از باندهاي طيفي ارائه ميدهند كه به هيچ وجه قابل مقايسه با تعداد كم عكسهاي هوائي گردآوري شده از معدود مناطق سطح زمين نمي باشد.
ب ـ هر فريم تصوير ماهواره اي پوشش وسيعي از سطح زمين را يك جا نمايش ميدهد. به عنوان مثال يك فريم TM با ابعاد 185×185كيلومتر وسعتي معادل 3400000 هكتار را پوشش مي دهد كه اگر بخواهيم با عكس هوائي همين سطح را پوشش دهيم به 2200 قطعه عكس هوائي نياز است و سطح موزائيك شده آن 88 متر مربع خواهد شد كه عملاً كار بر روي آن غير ممكن است.
ج ـ استخراج اطلاعات از اين دو نوع از نظر وقت و هزينه ها كاملا متفاوت مي باشد. به عنوان مثال همان 3400000 هكتار را در نظر مي گيريم كه تنها با يك فريم ماهواره اي پوشش داده  مي شود، اين فريم در كسري از روز نمونه برداري و پديده هاي آن توسط سيستم كامپيوتري   طبقه بندي ميشوند در حاليكه براي تشخيص و تفكيك پديده هاي مورد نظر در عكسهاي هوائي (2200 قطعه) ده ها روز وقت لازم است.
د ـ هنگام طبقه بندي پديده ها و تفكيك آنها در عكسهاي هوائي چون تفكيك دستي صورت مي گيرد دقت مكاني به اندازه چندين پيكسل است ولي در طبقه بندي تصاوير ماهواره اي به روش رقومي، دقت مكاني به اندازه تك پيكسلها است. البته لازم به ذكر است كه هر فريم تصوير ماهواره اي از تعداد زيادي پيكسل تشكيل شده است. مثلاً هر فريم  TMاز 38 ميليون پيكسل تشكيل شده است و ما براي طبقه بندي آن تقريباً 1 درصد پيكسلها را نمونه برداري مي كنيم و بقيه پيكسلها را سيستم كامپيوتري و نرم افزارهاي RS طبقه بندي مي نمايند، در واقع هر فريم TM ماتريسي به ابعاد 6166×6166 مي باشد و سيستم آنرا در چند دقيقه تجزيه و تحليل مي نمايد در حاليكه حل چنين ماتريسي به روش دستي غير ممكن بوده يا به قرنها زمان نياز دارد.

اب مایه حیات

مدیریت اب

در حالی که بسیاری از مردم اسیا وافریقا از اب سالم وبهداشتی بهره مند کارشناسان ومهندسین علم ابخیزداری میتوانند با مدیریت صحیح منابع ابی تمامی مردم دنیا را از اب سالم برخوردارکنند براساس تحقیقات جهانی بیش از نصف ابهای سطهی در قاره افریقا به دلیل نبود مدیریت صحیح هدر میرود

باغ بانی

وسعت اراضی زراعی استان كردستان حدود 1100000 هكتار است كه سالیانه 700000 هكتار آن به كشت انواع محصولات اختصاص داده می شود و 15 درصد كل اراضی زیر كشت به كشت آبی اختصاص دارد .
در استان تعداد 12 دشت مساعد و حاصلخیز به مساحت تقریبی 218600 هكتار وجود دارد كه عمدتا در قروه ، بیجار ، دهگلان ، دیواندره ، مریوان و كامیارن قرار گرفته اند ، بستر تولید بسیار زیادی را برای انواع مختلف محصولات راعی فراهم نموده است . تولید سالیانه بیش از 480000 تن گندم ، 42 هزار تن جو ، 250000 تن سیب زمینی ، چغندر و مقادیر زیادی كلزا ، صیفی جات ، بقولات و كه از كیفیت بسیار مناسبی هم برخوردار هستند ، جایگاه ویژه استان را از نظر تولید محصولات زراعی بهتر نمایان می كند . تامین امكانات لازم ، آبی نمودن اراضی زراعی دیم و استفاده از فناوری های جدید باعث می شود تولید تا چند برابر فعلی افزایش یابد . صنایع وابسته جهت تبدیل و فرآوری محصولات كشاورزی از دیگر اقداماتی است كه می تواند سهم استان را از لحاظ شاخص های اقتصادی به نحو چشمگیری افزایش دهد .

آمار تولید محصولات زراعی و باغی

نام محصول	مقدار تولید	واحد
محصولات زراعی	885	هزار تن
محصولات باغی	130	هزار تن
گندم	482	هزار تن
جو	42	هزار تن
سیب زمینی	250	هزار تن
توت فرنگی	25	هزار تن
گردو	10	هزار تن
انگور	61	هزار تن
حبوبات	40	هزار تن

با توجه به وجود اراضی شیب دار و دامنه های كوهستانی ، مزارع دیم رها شده و زمین های حاشیه رودخانه ها و همچنین بارندگی مناسب ، باغداری و كشت درختان مثمر در استان كردستان اهمیت خاصی دارد . ضمنا پتانسیل توسعه آنها تا چند برابر ظرفیت فعلی وجود دارد . مو كاری (دیم و آبی) ، كشت توت فرنگی ، درختان گردو و بادام ، سیب ، هلو ، زردآلو و ... در اراضی مستعد استان از نظر اقتصادی بسیار مقرون به صرفه است .
در زمینه كشت توت فرنگی استان كردستان از استان های پیشرو در كشور است و محصول تولیدی از شهرت خاصی برخوردار است . با توجه به وجود حدود 25 هزار تن مازاد محصول سالیانه (در شرایط فعلی) ، تبدیل و فرآوری آن به محصولات جانبی ، بسته بندی ، نگه داری و ارسال آن به مناطق دیگر از جمله مواردی است كه با برنامه ریزی درست و اصولی و سرمایه گذاری مورد نیاز موجب رونق هر چه بیشتر تولید این محصول باارزش در استان خواهد شد .
از نظر تولید انگور ، استان وضعیت مناسبی را دارد و حدود 50درصد سطح باغات در استان به كشت مو اختصاص یافته ا ست و سالیانه بالغ بر 60هزار تن انواع انگور از جمله رقم خوشناو (انگور سیاه) وارد بازار می شود . این در حالی است كه میوه انگور دارای فرآورده های بسیار زیادی می باشد كه با ایجاد صنایع تبدیلی می تواند نقش مهمی را در اقتصاد استان ایفا نماید .
كشت و تولید محصولاتی مانند خیار ، گوجه ، هندوانه ، پیاز ، سبزیجات و به ویژه در شهرستان های سنندج و قروه رونق زیادی دارد و هر ساله هزاران هكتار از اراضی آبی استان به كشت این نوع محصولات اختصاص داده می شود . به طور كلی گسترش باغات استان از جمله راهكارهای توسعه و اشتغال در استان محسوب می شود . به طوریكه به ازای هر 3/1 هكتار یك نفر می تواند مشغول به كار باشد ، لذا به ازای 10000 هكتار افزایش سطح زیر كشت باغات زمینه اشتغال 7500 نفر فراهم می شود و حدود 150 هزار تن به تولید محصولات باغی در استان اضافه می شود .
استفاده از فناوری های جدید همراه با افزایش تولید در واحد سطح موجب بهبود كمی و كیفی تولیدات استان در این زمینه خواهد شد .

بالا

منابع آب 

استان كردستان با دارا بودن بارندگی حدود 500 میلی متر (بیش از دو برابر بارندگی متوسط ایران) یكی از پر آب ترین استان های ایران است ، به طوری كه با 7/1 درصد مساحت 5/3 درصد حجم بارندگی های كشور را دریافت می كند . وضعیت منابع آب استان بر حسب حوضه های آب خیز به شرح زیر می باشد :

بالا

حوضه آب خیز سفید رود 

حوضه آب خیز سفید رود با مساحت حدود 13450 كیلومتر مربع حدود یك میلیارد متر مكعب آب های سطحی استان را دریافت می كند . رودخانه های مهمی مانند قزل اوزن ، تلوار ، شور ، اوزن دره در این حوضه قرار گرفته اند ، دشت های وسیع كشاورزی استان اكثرا در حاشیه این رودخانه ها هستند . این حوضه از نظر منابع آب زیر زمینی بسیار غنی است و چاه های عمیق و نیمه عمیق زیادی در دشت های قروه و دهگلان حفر و مورد بهره برداری قرار گرفته اند . طرح هایی مانند تغذیه آبخوان ها و پخش سیلاب و همچنین عملیات ساماندهی و مهندسی رودخانه در این مناطق قابل اجرا است و می توان موجب افزایش ظرفیت بهره برداری از آب های سطحی و زیر زمینی و افزایش سطح زیر كشت اراضی كشاورزی گردد . در حال حاضر عملیات اجرایی سدهای گلباغ ، سیاه زاغ ، سنگ سیاه و چراغ ویس و همچنین مطالعات سدهای آله دره و سورال در دست انجام است كه می تواند نقش زیادی در گسترش فعالیت های اقتصادی مرتبط با بخش آب و كشاورزی در این نواحی داشته باشد .
ا نظر شرایط طبیعی و توپوگرافی این حوضه پتانسیل بیش از 10 سد بزرگ و تعداد زیادی سد كوچك را دارد كه در صورت احداث می تواند منابع آب سطحی زیادی را مهار نماید كه در حال حاضر بدون استفاده از دسترس خارج می شود .

بالا

حوضه آبخیز سیروان 

این حوضه با وسعت 7500 كیلومتر مربع از پر آب ترین حوضه های آبخیز ایران و كردستان محسوب می شود . به طوریكه 8/2 میلیارد متر مكعب آب های سطحی استان در این حوضه جریان دارد . رودخانه سیروان با طول 213 كیلومتر از پر آب ترین و بزرگترین رودخانه های استان محسوب می شود . ودخانه هایی مانند گاران ، گردلان ورزاب از مهمترین ودخانه های این حوضه هستند . شرایط توپوگرافی و مورفولوژی خاص رودخانه ها در حوضه سیروان زمینه اجرای پروژه های مهم اقتصادی را در این ناحیه از جمله احداث سدهای بزرگ به منظور آبیاری اراضی كشاورزی ، تولید انرژی ، صید پرورش آبزیان ، توریسم و ایجاد صنایع بزرگ كه نیازمند آب زیادی می باشد را فراهم نموده است . سد قشلاق سنندج با ظرفیت 224 میلیون متر مكعب از جمله سدهای موجود است كه آب شهر سنندج را تأمین می كند . در حال حاضر سدهای گاوشان با حجم 550 میلیون متر مربع و سد گاران در مریوان در دست ساخت هستند و سد زریوار نیز به منظور افزایش حجم دریاچه از 35 میلیون متر مكعب به 90 میلیون متر مكعب با ارتفاع 5 متر احداث شده است .
به طور كلی حوضه سیروان با قرار گرفتن شهرهای مهمی همچون سنندج (مركز استان) و مریوان در مرز عراق از نظر منابع آب پتانسیل بسیار زیادی دارد و می تواند موجب بهبود شاخص های اقتصادی در این استان گردد .

بالا

حوضه آبخیز زرینه 

این حوضه با 4800 كیلومتر مربع حدود 60/1 میلیارد متر مكعب آب های سطحی استان در آن جریان دارد . سد سقز كه یكی از بزرگترین سدهای ایران است (با گنجایش 648 میلیون متر مكعب ) و آب آن از طریق رودخانه خورخوره ، ساروق و چم سقز تامین می شود در این حوضه قرار گرفته است . در حال حاضر سد چراغ ویس بر روی رودخانه چم خان با ظرفیت 6/73 میلیون متر مكعب و با هدف تامین آب شهرهای سنته ، مرخز و پروژه بزرگ ایستگاه پمپاژ لگزی در حال مطالعه است .

بالا

حوضه آبخیز چومان و قزلچه 

وسعت این حوضه 1550 كیلومتر مربع است و دارای 820 میلیون متر مكعب اب سطحی است ، شهر بانه در این حوضه قرار گرفته است و رودخانه های زاب ، بوئین و قزلچه سود رودخانه های عمده آن محسوب می شوند .

بالا

حوضه آب خیز راز آور (كرخه) 

وسعت این حوضه 500 كیلومتر مربع است و از سر شاخه های حوضه بزرگ كرخه در ایران محسوب می شود . حجم آبدهی این حوضه سالیانه 120 میلیون متر مكعب است . دشت كامیاران از حاصلخیزترین دشت های استان كردستان است و برای تامین آب آبیاری اراضی كشاورزی این ناحیه در حال حاضر عملیات ساخت سد بزرگ گاوشان در 45 كیلومتری جنوب سنندج در دست ساخت می باشد .

بالا

وضعیت كلی منابع آب در استان كردستان 

موضوع	مقدار	واحد	درصد نسبت به كشور
حجم بارندگی های سالیانه	2/14	میلیارد متر مكعب	5/3
روان آب های سالیانه	8/7	میلیارد متر مكعب	9/7
منابع آب زیر زمینی	715	میلیارد متر مكعب	2
حجم جریانات خروجی از استان	3/6	میلیارد متر مكعب	-
آب مصرفی در بخش كشاورزی	1/884	میلیارد متر مكعب	-
آب های مصرفی و نفوذ	4/1	میلیارد متر مكعب	57/3
تبخیر و تعرق سالیانه	9/7	میلیارد متر مكعب	8/2

بالا

مشخصات سدهای موجود ، در دست ساخت و در دست مطالعه در استان كردستان 

نام سد	محل قرارگیری	حجم	هدف از احداث
سقز	40 كیلومتری سقز	648	تامین آب شهرهای سقز و تبریز و آبیاری 110 هزار هكتار اراضی پایاب سد
قشلاق سنندج	15 كیلومتری سنندج	224	تامین آب شهر سنندج و آبیاری 3 هزار هكتار اراضی پایاب و تولید 3/0 مگاوات برق
گاوشان	45 كیلومتری جنوب سنندج	550	تامین آب مشروب شهر كامیارن و كرمانشاه و آبیاری 33 هزار هكتار اراضی پایاب و تولید 11 مگا وات برق
سیاه زاخ	7 كیلومتری دیواندره	200	آبیاری 17500 هكتار اراضی پایاب
گلباغ	15 كیلومتری جنوب بیجار	1/8	آبیاری اراضی پایاب
بانه	5 كیلومتری بانه	16/4	تامین آب شهر بانه
گاران	10 كیلومتری شمال شرقی مریوان	92	تامین آب شهر مریوان و آبیاری 6155 هكتار اراضی پایاب
چراغ ویس	سقز	6/73	تامین آب شهر سقز
سنگ سیاه	30كیلومتری قروه	32	آبیاری 1570 هكتار اراضی پایاب
سنته	شهرستان سقز	28	آبیاری 7000 هكتار اراضی پایاب
سورال	شهرستان قروه	10	آبیاری 900 هكتار اراضی پایاب
امیر آباد	شهرستان كامیاران	5	آبیاری 700 هكتار اراضی پایاب
مرخز سقز	شهرستان سقز	5/5	آبیاری 550 هكتار اراضی پایاب
آله دره	شهرستان دیواندره	84	آبیاری 1700 هكتار اراضی پایاب
زیویه	شهرستان كامیاران	25/6	آبیاری 780 هكتار اراضی پایاب

بالا

دام و تولیدات دامی استان 

به دلیل رخورداری از شرایط طبیعی مناسب و مراتع سرسبز و پوشش گیاهی غنی و همچنین ویژگی های اقلیمی و توپوگرافی مساعد ، دامداری از فعالیتهای بسیار كهن در استان محسوب می شود كه از دیر باز بسیاری از ساكنان روستاها و حتی شهرها بدان مشغول بوده اند .
فرآورده های دامی مانند : گوشت قرمز ، شیر ، پنیر ، و محصولات فرعی مانند : چرم و پوست ، موهر و كرك از جمله محصولات استان به شمار می رود . برخی از انواع بزهای اصیل از جمله : بز مرغز كه خواستگاه آن استان كردستان می باشد شهرت جهانی دارد . كرك بز مرغز مرغوبت بسیار زیادی دارد و در تولید البسه و صنایع دیگر از آن استفاده می شود .
استان كردستان 63/2 درصد گوشت قرمز ، 6/2 درصد شیر و 8/1 درصد گوشت مرغ كشور را تولید می كند و از این لحاظ موقعیت ممتازی را دارد و با دارا بودن توانمندی های بیشتری كه در این زمینه دارد از جمله مراتع بسیار غنی ، پتانسیل تولید علوفه ، آب كافی و نیروی انسانی ماهر و ... درصدهای فوق الذكر می تواند به نحو بسیار چشمگیری افزایش یابد . شهرستان های دیواندره ، سقز و سنندج در این زمینه توانایی های بیشتری دارند . پرورش زنبور عسل نیز در استان كردستان قدمت دیرینه ای دارد و این حرفه به دلیل شرایط اكولوژیكی مساعد رو به توسعه است و تولیدات آن به بازارهای داخلی و خارجی ارسال می شود .

بالا

آمار طرح ها و واحدهای دامپروری و ظرفیت آنها در استان كردستان 

نوع طرح	تعداد طرح	ظرفیت واحد در هر دوره	اشتغال زایی (نفر)
مغداری گوشتی	230	3001800 قطعه	900
مرغداری تخم گذار	14	438000 قطعه	90
پرورش مرغ مادر گوشتی	2	145000 قطعه	104
كارخانه جوجه كشی	1	1200000 قطعه	15
زنبور عسل (مدرن)	935	28198 قطعه	429
زنبور عسل (بومی)	1783	29663 قطعه	243
پروار بندی بره (صنعتی)	78	24400  رأس	294
پروار بندی بره (نیمه صنعتی)	42	6000  رأس	80
پروار بندی گوساله (صنعتی)	32	4090  رأس	246
پروار بندی گوساله (نیمه صنعتی)	30	1457  رأس	28
گاوداری شیری (صنعتی)	48	1505  رأس	225
گاوداری (نیمه صنعتی)	320	2697  رأس	320

بالا

آمار تولیدات دامی استان 

نوع محصول	میزان	واحد
شیر	150000	تن
گوشت قرمز	18900	تن
مرغ	15500	تن
تخم مرغ	5700	تن
عسل	400	تن
موهر	19	تن
پشم	1300	تن
مو	250	تن

بالا

توانمندی های استان در زمینه تولیدات گیاهی ، جنگل ، مرتع و محصولات فرعی 

پوشش گیاهی استان كردستان برخوردار از جنگل های بلوط غرب می باشد كه با مساحت حدود 300000 هكتار علاوه بر مناطق مریوان و بانه بخشی از شهرستان كامیاران و سنندج را در بر می گیرد . عمده گونه های درختی این مناطق شامل بلوط ایرانی د، بادام ، افرا و گلابی وحشی می باشد . جنگل های استان علاوه بر حفظ آب و خاك و تامین شرایط اكولوژیكی دارای فرآورده های با ارزشی هستند كه مصارف دارویی و صنعتی دارند از جمله : كتیرا ، گز و سقز .
بر طبق آمار اداره كل منابع طبیعی استان سالیانه 30-25 تن كتیرا و 50-70 تن سقز و 100 تن گال از جنگل های استان استحصال می شود . این مواد مصارف بسیلر متعدد در صنعت دارند . كشت درختان صنوبر به ویژه در حاشیه رودخانه ها گسترش زیادی دارد به طوری كه حدود 2/13 درصد سطح كل صنوبر كاری های كشور (14500 هكتار) در استان كردستان قرار گرفته است كه می تواند نیاز صنایع چوب و كاغذ را بر طرف نماید .
از نظر پوشش گیاهی ، 1200000 هكتار مرتع با تولید سالیانه 332750 تن در استان وجود دارد كه نیاز غذایی بخشی از دام های استان را تامین می نمایند . استان كردستان از نظر گونه های گیاهی از غنی ترین استان های ایران محسوب می شود . 340 گونه جنگلی 1094 گونه گیاهی در استان وجود دارد . از نظر گیاهان دارویی و صنعتی این استان بسیار غنی است و حدود 169 گونه گیاهی از 54 تیره با مصرف دارویی و تعداد زیادی نیز دارای مصرف صنعتی درمناطق مختلف استان می رویند . مهمترین گونه های دارویی ثعلب ، شیرین بیان و موسیر است كه گسترش زیادی در مراتع و رویشگاه های استان دارند .

بالا

شیلات 

وجود 28 رودخانه دائمی بزرگ و 32000 دهنه چشمه و تعداد بسیار زیادی چاه های عمیق و نیمه عمیق ، قنات و دریاچه سدهای قشلاق ، سقز و زریوار بستر مناسب تولید پرورش آبزیان در استان كردستان است . با توجه به كیفیت مطلوب آب های جاری و شرایط اقلیمی متعادل پرورش ماهیان سردابی اهمیت بسزایی در استان دارد . در حال حاضر سالیانه 1927 تن ماهی و میگو در استخرهای پرورش تولید و به بازار عرضه می شوند .
منابع عمده و بزرگ جهت تولید عبارتند از :

• دریاچه سد قشلاق در 15 كیلومتری شهر سنندج
• دریاچه سد سقز در 40 كیلومتری شهر سقز
• دریاچه زریوار مریوان با وسعت 800 هكتار
• سدهای در حال ساخت و مطالعه كه در آینده به منابع آبی اضافه خواهند شد
• رودخانه
• استخرهای پرورش ماهی

در راستای استفاده از پتانسیل های استان جهت تولید و تكثیر پرورش ماهیان گرم آبی و سرد آبی پروژه های مهمی اجرا شده و یا در حال اجرا می باشد كه مهمترین آنها در جدول زیر ارائه شده اند .

بالا

وضعیت تولید آبزیان در استان كردستان 

نام پروژه	محل	ظرفیت سالانه (تن)	میزان اشتغال (نفر)
مجتمع قمچیقای تولید ماهیان سرد آبی	47 كیلومتری شمال شهرستان بجار در روستای قمچیقای	170	128
مجتمع ماهیان سرد آبی پلنگان	45 كیلومتری شهرستان كامیاران در روستای پلنگان	540	417
مجتمع ماهیان سرد آبی سیروان	روستای دیوزنا و مریوان	1500	1125
مجتمع پرورش ماهیان گرمابی سد سقز	سد سقز	6/1 میلیون قطعه ماهی	-

بالا

طرح های آتی 

• طرح های كشت ، اهلی كردن و فرآوری تولیدات گیاهان دارویی ، صنعتی ، معطره و اسانس دار
• طرح های شناسایی و تكثیر گاهان زینتی موجود در عرصه های منابع طبیعی مانند گل محمدی
• سرمایه گذار در زمینه محصولات فرعی گیاهان مرتعی ودرختان جنگلی از جمله سقز ، كتیرا ، گال ، بلوط ، گزو و ...
• ایجاد كارخانه تولید اسید تانیك با استفاده از مواد اولیه گال های بلوط
• ایجاد كارخانه های صنایع چوب و نئوپان و تشویق به سرمایه گذاری و افزایش سطح صنوبر كاری های استان و استفاده از تمام توان موجود در داخل استان .
• تهیه طرح جامع بهره برداری توریسمیی از جاذبه های اكوتوریستی استان در راستای توسعه توریسم با استفاده از پتانسیل های استان مانند غار كرفتو ، دریاچه ریوار ، اورامانات ، پارك جنگلی آبیدر و ...
• استفاده از سایت بیوگاز به منظور تهیه انرژی در مناطق كوهستانی
• فرآوری كودهایی حیوانی ، بقایای گیاهی و ضایعات كشت و صنعت ها به منظور افزایش موادآلی خاك های زراعی و باغی .
• تهیه كود بولوژیك قارچی میكوریزا
• احداث كارگاه ها و كارخانه های تبدیل و فرآوری ضایعات كشتارگاهی جهت تولد مواد خوراكی مورد نیاز دام (بااولویت احداث در مجتمع كشتارگاه صنعتی)
• احداث كارگاه های بسته بندی گوشت ، دل ، جگر و قلوه (با اولویت احداث در مجتمع كشتارگاه صنعتی)
• واحد تهیه سالامبور (با اولویت احداث در مجتمع كشتار گاه صنعتی)
• میدان عرضه و واحدهای پرواربندی دام در مجتمع كشتار گاه صنعتی
• كارگاه های نیمه صنعتی فرآوری الیاف تولیدی بزمرخز
• واحد كنترل كیفی و بسته بندی عسل
• احداث محل انتظار دام ، مل فروش دام بالا خص جایگاه تهیه و توزیع بره و گوساله ، كلینیك دامپزشكی و ... در میادین عرضه دام استان .
• تشكیل شركتی با ماهیت حمل و نقل و بوجاری گندم (ضدعفونی – بوجاری) با استفاده از تكنولوژی جدید در كانون های تولید گندم استان .
• طرح ایجاد نهالستان های تولید نهال و نشاء با استفاده از تكنیك كشت بافت به منظور تكثیر سریع و عاری از ویروس .
• طرح تشكیل شركت های مكانیزاسیون با ماشین های سنگین و متنوع در امور خاك ورزی ، مبارزه با علف های هرز ، سم زنی ، كاشت و برداشت در مجاورت دشت های استان و مزارع یكپارچه شده .
• طرح تولید خشكبار به طریق صنعتی و بهداشتی ( با توجه به حجم زیاد موه های خشكباری استان) و همزمان بسته بندی خشكبار .
• طرح فرآوری و پرواری سبزی ها و میوه ها نظیر : توت فرنگی ، آلو ، آلبالو ، هلو ، خیار به منظور تولید آبمیوه ، كنستانتره ، شور و ترشیجات .
• تشكیل شركت های خصوصی تهیه و تولید بذور گواهی شده .
• طرح تولید كارتن و نئوپان از مواد سلولزی (كاه ، كلش حاصل از باقی مانده محصولات زراعی و نی زارهای استان)
• طرح كشت و صنعت تولید علوفه و دام در فلات های مرتفع استان (اوباتو – خركه)
• كشت های گلخانه ا و تولید خارج از فصل با لحاظ كردن مسائل گلوگاهی .
• تولید و فرآوری سیب زمینی .
• طرح تولد انرژی و نیروی برق – آبی در رودخانه سیروان .
• طرح انتقال آب از حوضه های غربی و پرآب (زاب و سیروان) به دشت های كشاورزی استان .
• طرح مهار و بهره برداری از آب های سطحی با احداث سدهای مخزنی .
• طرح آبی نمودن اراضی حاشیه رودخانه ای قزل اوزن ، خورخوره و ...
• طرح پرورش اسب كردی به منظور رونق صادرات آن .

بالا

صفحه نخست  |  ارتباط با استانداری  |  سوالات متداول  | اطلاعات تماس  |  نقشه سایت  |   
© کلیه حقوق این وب سایت متعلق به استانداری استان کردستان می باشد.

صفحه نخست    ارتباط با استانداری     تلفنهای تماس     نقشه سایت

فارسی|English

نمايه های خشكسالي

 

    بيشتر  تعاريفی  كه در مورد  خشكسالی  عنوان  ميگردد  قابليت  انطباق  زراعت  با  شرايط اقليمی  مورد  نظر  ميباشد  مثلاً  يك  مرتع دار  روی  مرتع  اصلاح  شده ای  كه  توزيع  بارندگی  به  صورت  نرمال هزار  ميلی متر  در سال  ميباشد . با  آسودگي  خاطر  گوسفند  خود  را  به  چرا می برد . در  صورتی  كه  بارندگی  روی  مرتع  در  يك سال  به  750 ميلی متر  كاهش  يابد  ،  عليرغم  اينكه  سال  قبل  نرمال  بوده ،  برای  مرتع دار  سال  خشك  محسوب  ميشود .

برای  مرتع دار  ديگری  كه  در يك  ناحيه  نيمه خشك كار می كند  و در آن  منطقه  ساليانه  بطور  متوسط  300 ميلی متر  بارندگی  ناظر  می شود ،  بارش  750 ميلی متر  در سال  بعنوان  يك  ركورد  سال  مرطوب  و پر باران  در نظر  گرفته  ميشود و مرتع دار  در اين ناحيه  با توجه  به  باران  اضافی  كه  مشكلاتی  نظير  غرقاب شدن  مرتع  و خيس  بودن  خاك  ،  تهيه  محل  سرپوشيده  برای  دام  و انبار كردن  محصول  ،  گل آلود بودن  جاده  و مشكلات  شخم  و نيز  برداشت محصول زير  باران بوجود می آورد  از بارش  اضافی  خشنود نخواهد بود .

بطور  كلی  در مناطق  خشك و نيمه خشك با توجه  به  وضعيت  اقليمی ، تطابق كشاورزی  سنتی  با  آب  و خاك  و متوسط  اقليمی  صورت  گرفته  و تجارب  شخصی  روستائيان و سنتهای  قديمی  به  آنها  می آموزد  چگونه  با  تغييرات  جزئی در شرايط  جوی از خطرات خشكسالی اجتناب كنند .

با آين  وجود  گاهی  وضعيت  هوا Weather     آنچنان  نسبت به  متوسط  اقليمی    Climatological normal  تفاوت  دارد  كه دردسرهايی  برای  كشاورز  و مرتع دار بوجود  می آورد .

 

شاخص های  خشكسالی

 

    اگرچه  تعاريف  گوناگونی  از نظر  خشكسالی موجود است  ولی  تعاريف  ارائه  شده  توسط  هواشناسان،  جغرافی دانان  ، مهندسين  آبياری  و غيره  كاملاُ متفاوت  بوده  و هر يك  از  پارامترهای  مشخصی  را درفرمول  خشكسالی دخالت   می دهند .

 

در هواشناسی  كشاورزی  خشكسالی  بعنوان  يك  خشكی  غير معمول  و اتفاقی  است كه  د ريك  يا چند سال  اتفاق  می افتد .

در مورد  شاخص های  خشكی  از نظر  آب  و هواشناسی  نويسندگان زيادی  مثل  كوپن  Koppen  لانگ Long  ،  اولدكوپ 01dekop ،  دومارتن De Martonne  ، می ير Meyer ،  تورنت  وايت Thornth WaITE و آمبرژه    Emberger  كار كرده اند  كه در اكثر  موارد  اين فرمولها  در  محاسبه  ضريب  خشكسالی  از نظر  كشاورزی  كاربرد  چندانی ندارد .

بعضی  از نويسندگان  فوق  فقط عامل  بارش  و بعضی  عامل  بارش  و درجه  حرارت  و يا  تبخير  و تعرق  را  در  فرمول  خود  دخالت  داده اند .  مثلاً بعضی  از  تعاريف  خشكسالی  كه  با  توجه  به  عامل  بارش  معرفی  شده اند  بشرح  زير   است :

الف - كمتر از 5/2 ميلی متر  بارندگی  در 48 ساعت .

ب   - بارندگی  در طول  هفته  نصف  نرمال  يا كمتر .

ج    - در يك دوره  10 روزه  بارندگي  از  5 ميلی متر  بيشتر  نباشد .

د     - در  15 روز  بارندگي  نداشته باشيم .

و      - 21 روز  يا بيشتر  باران  كمتر  از  30 درصد نرمال .

 

به نظر  می رسد هيچ يك  از  تعاريف  فوق  با  شرايط  آب وهوايی  كشور  ما تناسب  نداشته باشد  و اين  تعاريف  در مناطق  مرطوبی  در  جزيره  انگليس ، اروپا  و شمال  آمريكا  بيشتر  می تواند  مورد  استفاده  قرار  گيرد .

    در منطقه  ايران  كه  يك  فصل و گاه  5 ماه  از  سال  هيچگونه  بارشی  ديده نمی شود  تعيين  ضريب  خشكسالی بصورت  دوره های  كوتاه مدت  چند  روزه  مقدور  نيست .

در حقيقت  در مناطق  خشك  و نيمه خشك  اگر باران خارج از فصل  ببارد  نه تنها  مفيد نيست  بلكه  خساراتی  نظير  سيل  يا  خرابی  مرتع  به همراه دارد . در چنين  مناطقی  اگر  در فصل  بارش  به فواصل  زماني  معين  بارش  نداشته باشيم  بطوريكه  رشد  گياه  تداوم  نيابد  و يا  شروع  بارانهاي  بهاری  با تاخير  همراه باشد  خشكسالی  پيش بينی  ميگردد .  در  تعاريف  خشكسالی  كشاورزی  تنها  عامل  بارش  نمي تواند  تعيين كننده  شاخص  باشد .

    راسل در  1896 اظهار  داشت  كه  خشكسالی  استراليا يا خشكسالی  انگلستان  كاملاً متفاوت است  و اين  تفاوت  برای  هواشناسان  قديمی  استراليا  كه  قبلاً در انگلستان بوده  و به  آب و هوای  آنجا  آشنايی  دارند  كاملاً محسوس است .  وی  اضافه  می كند  علاوه  بر  تغييرات  بارندگی  در تعيين  شاخص  خشكسالی  بايستی  گرمای  زياد و بادهای خشك كننده  گياه  را نيز  در نظر گرفت .

    اكوچف در اواخر  قرن  نوزدهم ،  ترانسو  ( 1905)  و Vysotsky  در 1905 شاخص  P/E را برای  تخمين  خشكسالی  بكار برده  و اهميت  تبخير  را در بررسی  خشكسالی  موردتاكيد  قرار  داده اند .

استفاده  از  ميانگين  دما  توسط  Kolostrov ( 1925 )  سيليانينوف و تورنث وايت توصيه  شده است  . البته  كاربرد  مدلهايی كه  بر اساس  درجه  حرارت  معرفی  شده اند خارج  از  محيطي  كه  تجربه  شده اند چندان موفق  نبوده  و بايستی  با احتياط  بيشتری  از  آنها  استفاه  نمود  . با وجود اين  اگر  آمار كنترل  شده  بمدت  طولانی  دراختيار  باشد  اين مدلها در تكميل  اطلاعات  خشكساليها بسيار  موثر  هستند.

   

تلاشهايی  بعمل  آمده  تا اندازه گيری كمبود  اشباع نيز  كه  شاخص  خوبی  برای  درجه  خشكی  جو ميباشد  در  فرمولهای  رطوبت  بكار  رود . نمونه ای  از اين  شاخص ها  روابط  نوع  دلتون  Delton است كه  توسط  پژوهشگران  زيادی  براي  تخمين  تبخير  از  سطح  آزاد آب  بكار  رفته  است .

    خشكسالی  جوی  به  خشكی  غير  معمول  هوا  گفته  ميشود  و تعاريف  زيادی  با  استفاده از  پارامتر  كمبود  اشباع برای  طبقه بندی  خشكسالی  جو بكار   رفته است .

    در خشكسالی  كشاورزی موضوع  به شاخصهای  خشكسالی  كشاورزی  محدود  ميشود  كه نشان دهنده  درجه  يا  مقدار  تاثير پذيری  گياه  به كمبود  غير معمول رطوبت خاك است . كمبود  رطوبت ممكن  است  از  كاهش  غير  عادی  آب در  خاك  و يا  نياز  رطوبتی  زياد گياه  بصورت غير  معمول  ناشی  شده باشد  .

    در حاليكه  كاهش  توليد  آب  برای  چهارپايان  معمولاً  يك  جنبه  از خشكسالی  كشاورزی  را  نشان  ميدهد  ولی  در واقع  اين  مشكل  جدا از  مسائل  كشاورزی  است .  زيرا اين نوع  كمبود  آب هيچگونه  ارتباط  اوليه ای  به  رطوبت  خاك  ندارد . می توان  كمبود آب  برای  چهارپايان  را  در واقع  نوعی خشكسالی  هيدرولوژيكی بحساب  آورد كه  با خشكسالی  كشاورزی  فصل  مشترك  دارد .

    علت  جدا كردن  بحث  خشكسالی  كشاورزی  از  خشكسالی  هيدرولوژيكی  اين است  كه  در مطالعه  خشكسالی  كشاورزی  ،  باران  موثر  بعنوان  بخشی  از  باران  كه  بتواند  در ناحيه  ريشه  نفوذ كند  مورد نظر  ميباشد در حاليكه  در خشكسالی  هيدرولوژيكی  باران  موثر  بخشي  از  بارندگی  است كه به ناحيه  ريشه  در  خاك  نفوذ  نمي كند  بلكه  در  سطح  زمين  يا  در زير  زمين  جاری  شده  و به  افزايش  آب  در چشمه ها  ،  جويبارها  ، درياچه ها و حوضچه ها  می انجامد . تعيين  شاخص  خشكسالی  در  كشاورزی  به منظورهای  ذيل  صورت  می گيرد :

 

 

الف -  بررسی  گرايش اقليم بطرف خشكی               

 Evaluation of climatic   proneness  aridity

 

    يك  استفاده  معمول و هميشگی  ضريب  خشكسالی  برای  تعيين  گرايش  اقليم  بطرف  خشكی و يا  پتانسيل  خشكسالی  منطقه  است كه  به  مفهوم  عام  مورد  استفاده  ميباشد  .مثلاً  تامركين  Tumertekin و كان ترك Conturk از فرمول  خشكی دومارتن  يعنی  برای  بدست  آوردن  فراواني  وقوع  درجات  خشكی  در  86 ايستگاه  هواشناسی  تركيه  استفاده  نموده اند . ضريب  بدست  آمده  توسط  اين  دو پژوهشگر نشان  داد  كه  مقادير  ضريب  خشكی  در  تمام  ايستگاهها خيلی  نزديك  به  توزيع  گوسن  بوده است . بنابراين  با استفاده  از انحراف  معيار  و ميانگين  ضرايب  خشكی  می توان  نقشه هايی كه  نشان دهنده  فواصل  متوسط  بين  درجات  مختلف  خشكی  می باشند را رسم نمود . چنين  مطالعاتی  را  می توان  در ارزيابی  پتانسيل  خشكسالی  بعنوان  نوعی  بررسی  اوليه  محل  خشكساليها منظور  نمود . متاسفانه  ضرايب تجربی  ساده  نظير  فرمول  دومارتن يك  بررسی  واقعی از  محدوديتهای  كشاورزی  را  درسالهای  خشك  بدست  نمی دهد .

 

ب  -  تخمين  نياز  آبياری  در منطقه 

 

    برای  بدست  آوردن  اطلاعات اضافی  در مورد  سيكل  فصلی  و فراوانی  نقصان آب ، بايستي  دوره های  كمتر از يكسال  مثلاً دوره های  ماهيانه ، ده روزه و حتي روزانه را جهت  محاسبه بيلان  آب  در نظر گرفت  كه اين  محاسبه  بر اساس  آمارهای  طولانی  ساليانه  بدست  آمده  باشد .نقصان  تبخير  و تعرق  را  می توان  با  يكی  از  روشهای  هواشناسی  و استفاده از  قابليتهای  فرضی  ذخيره  آب  در محل  ريشه  محاسبه  نمود .

    مطالعات  ون باول Van – Bavel  از اين نوع  ميباشد . نتايج  را می توان با  در نظر  گرفتن  كل دوره  زمانی  مثلاً  تعداد روزهايی كه  فصل  رشد  ادامه دارد و در اين دوره  محصول  از كمبود  رطوبت  خاك  در  مضيقه بوده است  و يا  كل عمق آب اضافی  كه می توانست  مانع  كمبود  ذخيره  رطوبت  باشد  ارائه  نمود .

    اگرچه  نتايج  فوق  و اطلاعاتی  كه  از اين  طريق  بدست  مي آيد  در حل  مشكلات  آبياری  موثر  است  معذالك اين نوع  مطالعات مورد  انتقاد  قرار  گرفته اند  زيرا  بطور  مناسبی  تمام عوامل  موثر در  تعادل  رطوبت محصولات  ويژه ای  را  در زمان معين  در نظر  نمی گيرند . اين  انتقادات  از  پيچيدگيهايی  كه  در اهداف  پروژه ها  در نظر  گرفته  شده  ناشی  می شوند .

 

ارزيابی  خشكسالی بشكل  محلی To evaluate drought in a local setting

 

    مخالفين استفاده از  شاخصهای  خشكسالی  ميل دارند  كه  توجه  به  وضعيت  آب  در رشد  نوع  خاصی  از  محصول  صورت گيرد كه اين محصول  در شرايط  زمانی  و مكانی  خاصی  در  روی  خاك مطالعه  ميشود . بطور كلی  فقط دو نوع افراد  به  ارزيابی  خشكسالی  بصورت  محلی  اعتقاد  دارند  .

يكی تجربه كننده های  حرفه ای  كه می خواهند فراينده های  اصلی  فيزيكی  و بيولوژيكی  در  حال  انجام را  در محل  اندازه گيری  نموده و بلافاصله  با اندازه گيريها و درك  فرآيندهای  اصلی  فيزيكی  و بيولوژيكی  نتايج را  به  زبان علمی  توزيع  دهند . دومين  گروه  كشاورزانی  هستند  كه  نوع  خاصی  از  محصول  را می كارند  و به رشد  آن  توجه دارند  .

 

در تعيين  شاخص  خشكسالی  سه  مسئله  مهم  وجود  دارد  :

 

1- ظرفيت محيط  براي  تبخير  و تنفس  گياه  كه در واقع  جنبه انرژی  مسئله است .

2- قابليت  خاك  و گياه  كه  بتوانند  آب  لازم  را  براي  تبخير و تنفس  گياه  فراهم  كنند .

 

در اولين  مسئله  اندازه گيری  تشعشع  و انتقال  افقی  گرمای  محسوس مورد نظر  می باشد . در دومين  مسئله  لازم است  توانايی سيستم  گياه  و خاك  بعنوان  يك  منبع  و يك  پمپ برای  فراهم  كردن  آب  جهت  تبخير  بررسی  شود و اين  خود  مسائل  جديدی  مثل  تركيب  فيزيكی  و شيميايی خاك  از جمله  مشخصات  جذب و رها سازی  آب را  در ناحيه  رشد  مورد  بحث  قرار می دهد .

    مقدار  آبی  كه  بوسيله  بارندگی  يا  آبياری  به  سطح  خاك  اضافه  ميشود  بايستی  اندازه گيری  شود . اين اندازه گيری  روی  مزرعه  كوچكی  كه  بيش  از  چند جريب  را نمی پوشاند كار  مشكلی  است . با وجود اين  نمونه گيری  بارش  توسط  باران سنج روش  مناسبی است . سپس  باران  كه  در بخش  كوچكی  از  زمين  جاری  شده  و در ناحيه  ريشه  نفوذ  كرده  بايستی  اندازه گيری  شود . اينگونه اندازه گيری  ميزان  نفوذ  ، زهكشی سطح  و قسمت  زير  سطح  زمين  و نفوذ  به عمق لايه خاك  را  بدست  می دهد . معمولاً لازم است  مقدار  باران  در فواصل  كوتاه  مثلاً هر ساعت  يك مرتبه  اندازه گيری  شود .  گاهی  انتقال  بخار  آب  بداخل  خاك  بسيار  مهم بوده  و لازم است  پروفايل  دما  در  لايه  خاك  مورد  بررسی  قرار  گيرد .

 

3- قابليت  محيطی  جو كه رطوبت را  بپذيرد و بخار  آبی  را  كه در  فرآيند  تبخير  و تنفس  گياه  جذب  كرده است  در خود  پراكنده  كند .

سومين  مسئله  يعنی  ميزان  پذيرش  و انتقال  بخار  آب در جو ،  اندازه گيری  پروفايل  سرعت باد ، درجه  حرارت  و رطوبت  هوا  را  ضروری  می سازد . برای  محاسبه  دقيق  پيچيدگيهای  آئروديناميكی  و انرژيتيكی  مسئله  تبخير  و فرمول  تقريبی  برای  استفاده  روزانه  در  آبياری  منطقه  و بررسيهای  اقليمی  به  كتاب  عوامل  ميكروكليمای موثر  در تبخير  و تنفس  گياه نوشته  پن من  مراجعه  شود .

 

گزارش شدت  و وسعت  خشكسالی

 

    يكی از  مهمترين  كاربرد  شاخص  خشكسالی  تهيه  گزارش دوره ای  شدت  و وسعت  خشكسالی  است . شاخص  خشكسالی  وسيله ای  است  كه با خلاصه  نمودن  اطلاعات  خشكسالی  بصورت  دوره ای  ،  اين اطلاعات  و شرايط  رطوبتی  محصول  در منطقه  گزارش  می گردد .

    اينگونه  اطلاعات  كه در آن  پيشرفت  و رشد  محصول  و جنبه های  توليد  مورد نظر  است ، بطور  شديد  مورد نياز  موسسات  دولتی  و گروههای  ديگری  كه علاقه  يا مسئوليتی  در قبال  يك ناحيه  وسيع  يا در سطح  ملی  دارند  می باشد .

    گروههای  زيادی  به مجموعه  اطلاعاتی  از  اين  قبيل  علاقه  دارند كه بسهولت  در دسترس  آنان  قرار نمی گيرد .

    بنابراين  دو استفاده  ابتدايی  از  شاخص  خشكسالی  كشاورزی  وجود دارد  كه اولي  اغلب  در  مقايسه  يك ناحيه  با نواحی  اطراف  خسارات  خشكسالی  را بررسی  می كند  و دومی  وسعت  و شدت  خشكسالی  را روی  يك منطقه  بصورت  دائمی  يا  بصورت  دوره ای  ارزيابی  می نمايد . در هر  دو مورد  روشهايی  مورد نياز است  كه بتوان  بصورت  واقعی  ميزان  متوسط  آب  ورودی  منطقه  و ميزان  خروجی   آن را  بدست  آورد  . اگر  بخواهيم  بطور  واقعی  تغييرات  مهم  هوا  را منعكس  كنيم  بايستی  ارزيابی  هر چند  روز  يكمرتبه  صورت  گيرد . بررسی  يكماهه  كافی  نيست  زيرا  در يك ماه  اتفاقات  زيادی  برای  محصول  رخ  می دهد . بررسی  يك روزه  بسيار  ايده آل  است  ولی  جزئيات  زياد  بصورت  تكرار  در  می آيند  . بنظر  می رسد  بررسی های  5 تا 10 روزه  مناسب تر  می باشند .

 

شاخص  خشكسالی  پالمر

 

    مطلوب ترين  روش  تركيبی  متغيرهای بارش  و درجه حرارت  روش  پالمر است  . ضريب  پالمر  به اين  دليل  جهانی است  كه درجه  حرارت  و بارندگی  بصورت  نرمال  در تمام  فصول  وهر گونه  اقليم  بطور  ثابت  عدد صفر را نشان می دهد . بعلاوه  در دوره های  طويل المدت  شديدترين  خشكسالی  غير معمول  ضريبی  در حدود  6- بدست  می دهد . بدون اينكه  درجه خشكی  يا مرطوب  بودن  وضعيت  اقليمی  منطقه ايكه  مورد مطالعه است  در آن  نقشی  داشته باشد .

    نتايج  بدست  آمده  از  آناليز دوره  طولانی  يك سری  از مقادير  ضرايب  خشكسالی  ماهيانه  نشان می دهد  كه كلاً  اين مقادير  بين  6+ و 6ـ تغيير  می كنند.

    احتمال وقوع  ضرايب  مثبت  هميشه  وجود دارد  ولی مقادير  مثبت  غير معمول  يك دوره  طولانی  هوای مرطوب  غير نرمال  را نشان می دهد ، درتجزيه وتحليل  آمار  هواشناسی  به روش  پالمر  اطلاعات  هواشناسی به چند دوره  خشكسالی  ، مرطوب  غير نرمال  ، نرمال  يا نزديك  نرمال  ،‌ تقسيم  می شود . جدول  زير شرح  وضعيت های  خشكسالی  يا ترسالی  را در فاصله  تغييرات  ضرايب  پالمر  نشان  می دهد .

 

 

شاخص  خشكسالی  پالمر

 

 

وضعيت  هوا	عدد شاخص
بسيار مرطوب تر از نرمال	4 يا بيشتر
خيلی  مرطوب تر از نرمال	3 تا 99/3
نسبتاً مرطوب تر  از نرمال	2 تا 99/2
كمی مرطوب تر از نرمال	1 تا 99/1
يك حوزه  مرطوب  درحال شكل گيری	5/0 تا 99/0
تقريباً  نرمال	49/0 + تا 49/0-
ابتدای  خشكسالی	5/0- تا 99/0-
خشكسالی  ملايم	0/1- تا 99/1-
خشكسالی  متوسط	0/2- تا 99/2-
خشكسالی  شديد	0/3-تا 99/3-
خشكسالی  بسيار  شديد	0/4- يا كمتر

 

-  روش  پالمر  بطور  گسترده  در آمريكا  و بعضی  ديگر از نقاط جهان استفاده می شود . روش از  نظر محاسبات رياضی ساده ولی  طولانی و خسته كننده است . اگر محاسبات با دست انجام شود  وقت  زيادی گرفته شده  و كار به  آهستگی  پيش می رود  ولی  در صورت  دسترسی  به كامپيوتر  محاسبات  خيلی  سريعتر  و ارزان تر انجام می شود .

روش  پالمر بيشتر برای تجزيه و تحليل های اقليمی  مناسب است ودرعمليات مزرعه  كمتر  مورد  استفاده  می باشد . با وجود  اين در خلال  دوره ايكه  يك خشكسالی  بزرگ در حال  وقوع  و گسترش  می باشد اين  ضريب  وسيله خوبی  برای  ارزيابی  روزانه  توزيع  منطقه ای خشكسالی  و درجات  گوناگون  شدت خشكی است . در آمريكا اين ارزيابی  بصورت  هفتگی  در وضعيت های بحرانی خشكسالی  انجام می شود .

 

صفحه قبل

 

 

کوير

سلام کوير .خوبی؟می خواهم از تو معذرت خواهی کنم چرا؟چون خيلی به تو بی و فايی کردم کوير جان.تو را خوب نمی شناختم حالا کم کم دارم می فهمم تو که بودی و که هستی.يادت هست روزی که روی خاک تو بدنيا آمدم،يادت هست بازی های کودکانه ام را،يادت هست قرار گاه ناراحتی هايم بودی ،يادت هست هر وقت  انسان ها به من بد می کردند به تو پناه می آوردم کوير جان.معذرت چون وقتی به يادت افتادم که باز انسان ها به من بد کردند،چه کسی؟نمی خواهم بگويم کيست ولی مرا خوب می شناسد.کوير خوب من اينجا در بين انسان ها بايد هميشه فرياد بزنی،برای چه؟برای هر چه که حتی در دل داری،اينجا نمی توان بدون فرياد زندگی کرد و افسوس که من فرياد را دوست نداشتم و ندارم،آری اينجا نمی توان با زبان بی زبانی با کسی صحبت کرد،الفبای بی زبانی اينجا تدريس نمی شود،اينجا فقط ظاهر مهم است کوير جان انسان ها را به ظاهر می شناسند.چه بگويم از سنگدلی انسان ها اينجا حتی به فکرشان خطور نمی کند شايد در دل کوه چشمه ای جوشان باشد اينجا کوه را نماد سنگدلی می دانند،خود را فراموش کرده اند.

مرحبا به تو ای کوير و هزاران بار خودم را نفرين می کنم که چرا تو را نشناختم کوير زيبای من؟کاش انسان ها يک ذره از محبت تو را داشتند.می خواهم محبت تو را به يادت يباورم ،خوب يادت بماند روزی که من ناراحتی هايم را بر سر تو می کوبيدم و تو بی صدا همه را به جان می خريدی،روزی که من حريصانه  به تو چنگ می زدم و بدنت را تکه پاره می کردم و سرمايه های تو را از تو می گرفتم و باز تو فقط مرا نگاه کردی کوير.کاش انسان ها تو را می شناختند.کاش آسمان اينجا هم مثل آسمان تو می بودو هيچ فاصله ای بين من و ستاره های آسمان وجود نمی داشت و هر وقت که دلم می خواست می توانستم ستاره ها را بچينم افسوس که ظواهر اينجا مانع من شده،نمی گذارد ستاره های خود را بردارم،نه انگار خود ستاره ها هم با من قهر کرده اند .هر شب به ياد آسمانت سر به آسمان بلند می کنم تا شايد بتوانم ذره ای از زيبايی آسمانت را اينجا ببينم ولی افسوس  اينجا دود بی محبتی،سنگدلی و بی احساسی نمی گذارد آسمان را ببينم.

کوير می خواهم گله ای از تو کنم .چرا وقتی من می خواستم از کنارت به اينجا بيايم مرا سرزنش نکردی؟چرا به من نگفتی آنجا ديگر کويری نيست تا ناراحتی هايم را به او بگويم؟چرا نگفتی آنجا آسمانش پيدا نيست؟آخر چرا کوير جان؟نکند تو هم ديگر مرا دوست نداری کوير نه نگو که مرا دوست نداری تو تنها تکيه گاه بی قراری هايم هستی ،نگو،نگو که ديگر نمی خواهی به حرفهايم گوش دهی که آن وقت ديگر هيچ چيز برايم باقی نمی ماند.فقط يک درد دل ديگر کوير جان بيا به رسم سرزمين انسانها يک بار تو هم به ياد خاطرات گذشته به حرف هايم گوش کن.درد دل آخرم اين بود که کوير،من از انسان ها نارو خوردم،آری من از انسان ها نارو خوردم،باورت نمی شود،همين ديروز وقتی................................کوير اميد وارم حرف هايم تو را نيازرده باشد ولی باز هم از تو می خواهم هميشه مرا در ياد داشته باشی من هنوز همان فرزند کويرم .کوير زيبای من اميدوارم در هر کجا که هستی سر افراز باشی و قرار گاه دلهای سرخورده ی بی شماری باشی.هميشه دوستت دارم کوير.

کوير

 

مرتع و آبخيز داری

 گروه احياي مناطق خشك و كوهستاني

اين گروه در سال 1345 ش تحت عنوان گروه نخجيرباني تشكيل شد و سپس به گروه احياي مناطق خشك و كوهستاني تغيير نام داد. اكنون اين گروه در مقاطع زير دانشجو مي پذيرد:

• كارشناسي : گرايش مرتع و آبخيزداري
• كارشناسي ارشد: چهار گرايش بيابانزدايي ، مرتع داري ، آبخيزداري و مديريت مناطق بياباني
• دكتري : دو گرايش علوم مر تع داري و علوم و مهندسي آبخيزداري
• اعضاي هيات علمي اين گروه 11 نفرند: 5 استاد، 4 دانشيار و 2 مربي .

معرفي رشته

بيابان زدايي ، مجموعه اي است از دانش هاي شناخت علمي و تجربي از كليه عناصر تشكيل دهنده اكوسيستم هاي بياباني (عناصر طبيعي ، فيزيكي و انساني ) و فنون مبارزه با گسترش آن ومديريت بيابان .

در گرايش آبخيزداري شناخت عوارض زمين و علل ايجاد آن ، عوامل و علل تخريب وفرسايش ، شناسايي منابع آب و اكوسيستم هاي مختلف گياهي و واحدهاي ژئومرفولوژي و خاك و نيزروش هاي جلوگيري از تخريب و فرسايش در يك حوزه آبخيز در نظر است ; به طوري كه دانش آموختگان اين گرايش توانايي تهيه و اجراي طرح هاي حفاظت خاك ، آبخيزداري ، مهارسيلاب ها، برف و بهمن و طرح هاي كويرزدايي را به دست مي آورند.

آبخيزداري در مقطع دكتري داراي دو گرايش ارزيابي و حفاظت زمين و ارزيابي و حفاظت آب است . دانش آموختگان رشته مرتع داري بينش و آگاهي لازم در زمينه هاي شناسايي مراتع و روابط دام و مرتع ، اصلاح و حفاظت مراتع ، روابط اجتماعي و فرهنگي مناطق دامداري و عشايري را به دست مي آورند

ابخیزداری چیست

گياهي در سطح مراتع در موقع بارندگي، آب بدون آنكه در خاك نفوذ كند، به سرعت روي سطح زمين جاري شده و جويبارهاي كوچك دست به دست يكديگر مي دهند و سيلابهاي بزرگي به راه مي افتد كه در مسير خود چادرهاي عشاير، روستاهاي پائين دست، جاده ها، پلها و زمينهاي زراعي را تخريب مي كند.

با انجام عمليات آبخيزداري و احياء پوشش گياهي شرايط مجدداً جهت بهره برداري با مديريت صحيح فراهم مي گردد. بايد دانست كه در اين مرحله نيز چنانچه بدون توجه به نكات فني بهره برداري صورت گيرد، امكان تخريب و بيابانزائي وجود دارد و سرمايه و بودجه صرف شده به هدر خواهد رفت. نكته قابل توجه اين است كه قبل از تخريب مرتع بايد با كمك كارشناسان به نحوي از مراتع استفاده شود كه نياز به اجراء طرحهاي پرهزينه براي احياء مراتع نداشته باشيم.

مساحت حوزه هاي آبخيز
مساحت حوزه هاي آبخيز كوهستاني در حوزه هاي داخلي 113793.5482 هزار هكتار،‌ در حوزه هاي سد 33018.489 هزار هكتار و در حوزه هاي رودخانه اي 13894.337 هزار هكتار مي باشد.

<#date#>

مرتع

مراتع
مرتع زميني است اعم از كوه ، دامنه يا اراضي مسطح كه در فصول رويش گياهان داراي پوششي از نباتات علوفه اي خود رو بوده و با توجه به سابقه بهره برداري صرفا مورد چراي دام قرار مي گيرد .ممكن است كه مراتع داراي درختان جنگلي خود رو باشد كه در اين صورت مرتع مشجر ناميده مي شود.

وضعيت مراتع ايران
بر اساس آخرين آمار در سال 1374 سازمان جنگلها و مراتع كشور طبقه بندي سطح مراتع از نظر وضعيت 9.3 ميليون هكتار مرتع خوب (10.33 درصد)، 37.3 ميليون هكتارمرتع متوسط تا فقير(41.45 درصد) و 43.4 ميليون هكتار مرتع فقير تا خيلي فقير (48.45 درصد) جمعا به وسعت 90 ميليون هكتارداراي توليدي برابر با 10.7 ميليون تن علوفه خشك قابل بهره برداري مجازو يا 5.8 ميليون تن T.D.N علوفه مجاز مي باشد.

اهميت مرتع
بر اساس آخرين  بررسيهاي انجام  شده علوفه توليدي  تنها يك چهارم ارزش عرصه هاي مرتعي است و سه چهارم آن ارزشهاي اكولوژيكي و زيست محيطي است كه شامل :

	حفظ خاك و جلوگيري از فرسايش آن (60تا 70در صد)
	تنظيم گردش آب در طبيعت (75 درصد روان آبهاي سطحي )
	حفظ ذخاير ژنتيكي گياهي و جانوري (80 تا 85 درصد تنوع گونه اي كشور)
	ايجاد فضاي سبز و تلطيف هوا
	تامين علوفه مورد نياز احشام عشايري و روستايي(حدود 40 درصد علوفه مورد نياز دامهاي كشور)
	تامين بخشي از پروتئين مورد نياز كشور(بالغ بر 31 درصد گوشت قرمز توليدي  سالانه كشور)
	توليد محصولاتي نظير گياهان دارويي ، صمغ ها و رزين ها
	اكوتوريسم
	تامين غذا و مامن وحوش و پرندگان

وظايف دستگاه هاي اجرايي

	ساماندهي جمعيت مازاد بهره برداران مرتع و ايجاد اشتغال براي آنها در ساير زيربخشهاي كشاورزي و بخشهاي صنعت، معدن و خدمات
	حذف دام مازاد متكي به مرتع (46 ميليون واحد دامي)
	تحول در نظام بهره برداري سنتي از مراتع
	حمايت از تهيه و اجراي طرح هاي مرتع داري
	حمايت از كنترل پروانه هاي مرتع داري (چرا ) و اعمال مديريت چرا
	ساماندهي عشاير
	حمايت هاي اعتباري در غالب تسهيلات
	تثبيت حقوق بهره برداران

از سطح 164 ميليون هكتــار وسعت كشور 90 ميليون هكتار يا 55 درصد مســاحت كشور را مراتع تشكيل مي دهند.
1- مراتع علفي ييلاقي 14 ميليون هكتار با توليــد متوسط 290 كيلو گرم قابــــــل برداشت در هكتار.
2- مراتع بوته زار با وضعيت ضعيف و متوســط 60 ميليـــون هكتار با توليد 92 كيلوگــــرم علوفه قابل برداشت در هكتار.
3- حاشيه كوير ( خيلي ضعيف ) با توليد بسيار كم 16 ميليــون هكتار با توليـــــــد متوسـط 25 كيلو گرم علوفه قابل برداشت در هكتار.

ارزش زيست محيطي مرتع

براساس مطالعات انجام شده ارزش يك هكتار مرتع در سال 232 دلار ميباشد
ارزش غير علوفه اي پوشش گياهي مرتع معادل 75% است
ارزش علوفه اي پوشش گياهي مرتع معادل 25%‌ است
ارزش زيست محيطي در ايران بين 4 تا 8 برابر علوفه است

 

عوامل موثر در تخريب مراتع

• تعدد جمعيت بهره بهره بردارمرتعي(5.7 برابرظرفيت)
• چراي دام مازاد بر ظرفيت مرتع (2.5 برابر ظرفيت)
• عدم تعادل بين توليد علوفه كشور و دام موجود كه منجر به فشار
• مضاعف بيشتر به مراتع مي گردد.(9.3 ميليون تن T.D.N كمبود علوفه)
• چراي زود رس و بيش از حد از مراتع ( به طور متوسط دو برابر زمان مجاز چرايي)
• بوته كني جهت تامين سوخت ( حدود 300 هزار تن در سال)
• تبديل مراتع به ديمزارهاي كم بازده
• مشاعي بودن عرصه مرتع مورد بهره برداري و در نتيجه غير اقتصادي بودن واحد هاي بهره برداري
• فقر مالي و عدم توان سرمايه گذاري بهره برداران در اصلاح واحيا مراتع

ابخیزداری چیست

آبخيزداري
آبخيزداري يعني تغذيه سفره آب هاي زيرزميني و افزايش توليد محصول
آبخيزداري بهره گيري از مجموعه گسترده دانش و تجربه است در يافتن راه هاي پيشگيري و رويارويي با فرسايش خاك و سيلابهاي مخرب
آبخيزداري يعني حفظ و احياء آبخيزهاي بحراني
آبخيزداري يعني بهره برداري كامل از سرمايه گذاريهاي هنگفت مالي در منابع اقتصادي كشور
آبخيزداري يعني بهره برداري مناسب و درست از منابع طبيعي و كشاورزي حوزه هاي آبخيز
آبخيزداري يعني تقويت پوشش گياهي و كاهش زيان هاي سيل هاي ويرانگرآبخيزداري يعني تغذيه سفره آب هاي زيرزميني و افزايش توليد محصول

در اثر عدم اطلاع از روشهاي بهره برداري صحيح، جنگلها و مراتع سرسبز به بيابانهاي بي آب و علف بدل مي شوند. متأسفانه بعضي افراد بدنبال كسب درآمد بيشتر اقدام به شخم اين اراضي جهت كشت ديم مي كنند كه خود زمينه را جهت فرسايش و تخريب بيشتر زمين فراهم مي كند.
بوته كني، قطع درختان و چراي مفرط در مراتع نهايتاً مراتع و جنگلها را به بيابانهاي خشك و بي آب و علف تبديل خواهدكرد. آثار زندگي گياه و دام در اين بيابانها كمتر به چشم مي خورد و حسرت ديدن آب و سرسبزي را بر دل هر بيننده اي به جاي مي گذارد.
با ادامه روند تخريب مراتع، گياهان مرتعي در سطح مراتع از بين رفته و به علت كمبود علوفه عشاير مجبور به فروش دامهاي خود شده و براي امرار معاش راهي شهرها مي شوند.
فرسايش خاك هر سال شديد تر شده و با هر بارندگي، خاك با ارزش از دسترس خارج مي شود. با فقير شدن پوشش گياهي، عشاير مجبور به تعليف دام با استفاده از سرشاخه هاي درختان و علوفه هاي دستي مي شوند. كمبود علوفه باعث سوء تغذيه، ضعف و بيماري دام مي گردد و كاهش توليد گوشت و شير و كاهش در آمد عشاير را بدنبال خواهد داشت.
با از بين رفتن پوشش گياهي در سطح مراتع در موقع بارندگي، آب بدون آنكه در خاك نفوذ كند، به سرعت روي سطح زمين جاري شده و جويبارهاي كوچك دست به دست يكديگر مي دهند و سيلابهاي بزرگي به راه مي افتد كه در مسير خود چادرهاي عشاير، روستاهاي پائين دست، جاده ها، پلها و زمينهاي زراعي را تخريب مي كند.

با انجام عمليات آبخيزداري و احياء پوشش گياهي شرايط مجدداً جهت بهره برداري با مديريت صحيح فراهم مي گردد. بايد دانست كه در اين مرحله نيز چنانچه بدون توجه به نكات فني بهره برداري صورت گيرد، امكان تخريب و بيابانزائي وجود دارد و سرمايه و بودجه صرف شده به هدر خواهد رفت. نكته قابل توجه اين است كه قبل از تخريب مرتع بايد با كمك كارشناسان به نحوي از مراتع استفاده شود كه نياز به اجراء طرحهاي پرهزينه براي احياء مراتع نداشته باشيم.

مساحت حوزه هاي آبخيز
مساحت حوزه هاي آبخيز كوهستاني در حوزه هاي داخلي 113793.5482 هزار هكتار،‌ در حوزه هاي سد 33018.489 هزار هكتار و در حوزه هاي رودخانه اي 13894.337 هزار هكتار مي باشد.

چه بايد كرد؟
بايد با احياء پوشش گياهي و اعمال روشهاي مختلف جريان آب را مهار نمود و امكان نفوذ آنرا در خاك فراهم كرد و با ايجاد شرايط مناسب اقدام به كاشت درخت و درختچه نمود. به اين گونه فعاليتها كه نهايتاً منجر به حفظ آب و خاك شده و شرايط را به سمت برقراري تعادل زيست محيطي سوق مي دهد آبخيزداري گفته مي شود.
 اسكان، توليد علوفه و شكوفايي پتانسيل هاي بالقوه عشاير گام موثري در حفظ آب، خاك و منابع تجديد شونده و تداوم حيات و زندگي است.
اصلاح كاربري اراضي پر شيب حوزه هاي آبخيز از برنامه هاي پيشگيرانه آبخيزداري در مهار و كنترل سيلاب هاي ويرانگر است

¤ لينک |ساعت 19:24 حمید سیروسی

مقدمه: مراتع ايران يكي از مهمترين و با ارزشترين منابع ملي كشور مي‌باشد كه بهره برداري صحيح توأم با عمليات اصلاح  و احياء آنها مي تواند نقش اساسي در جهت حفظ آب و خاك و تأمين نيازمنديهاي كشور در زمينه فرآورده هاي پروتئيني داشته باشد.  پروتئين ماده اي است كه در سلامت و بقاء انسان موثر است و در بين پروتئين ها نوع حيواني آن داراي مزيتي خاص و منحصر بفرد است كه خود از منابع گياهي تأمين مي گردد.  در حال حاضر مهمترين عامل محدود كننده تولید در دامپروري ، تغذيه و تامين غذاي كافي و مناسب براي دام مي باشد. با توجه به نياز روزافزون كشور به فرآورده هاي دامي و بي نياز شدن از واردات آنها، طبيعي است كه بايستي توليدات دامي با ميزان مصرف داخلي كشور و یا افزايش آنها در سالهای آينده تناسب داشته باشد. بدين منظور علاوه بر احياي مراتع و افزايش سطح زير كشت و بازده نباتات علوفه اي لازم است از پس مانده هاي زراعي و ضايعات كارخانجات محصولات غذايي بنحو مطلوب در تغذيه دام استفاده نمود. مسلماً هزينه توليد فرآورده هاي دامي زماني به حداقل مي رسد كه دام قسمتي از سال را از رسنتي هاي مراتع طبيعي تغذيه نمايد هر چه سطح كاشت گياهان علوفه اي بيشتر شود و چراگاههاي احداثي گسترش يابند. هزينه توليد فرآورده هاي دامي نيز افزايش خواهد يافت و تنها راه كاهش دادن آنها استفاده از مراتع طبيعي خواهد بود. اكنون هم هر اندازه كشاروزي نوين پيشرفت كند و وسايل و تكنيك هاي جديد، عرضه گردد. باز براي پايين آوردن هزينه توليد، بهره برداري از مراتع طبيعي لازم و مقرون به صرفه است زيرا كاشت گياهان علوفه‌اي در همه جا به علت محدوديت آب و خاك امكان پذير نمي باشد. بطور معمول وقتی صحبت از مرتع می شود فقط جنبه تولید علوفه آن به نظر می آید در حالیکه جنبه حفاظت آب و خاک این منبع خدادادی اهمیتی به مراتب بیشتر از تولید علوفه دارد و متاسفانه به حساب گرفته نمی شود. بروز سیلاب های سهمگین سال های اخیر و اعداد و ارقام نجومی مربوط به فرسایش خاک در این کشور بر کسی پوشیده نیست. ولی این بلایا اغلب در مناطقی فراوان ترند که پوشش مرتعی آن از بین رفته و یا تخریب شده است